بسیاری از دوستداران اهلبیت میپرسند که آیا میان امالبنین (س) و حضرت فاطمه زهرا (س) پیوند خونی وجود داشته است؟ پاسخ کوتاه این است: خیر، هیچ نسبت خونی مستقیمی وجود نداشت. اما داستان زندگی این بانوی بزرگوار، حکایتی شگفتانگیز از پیوندی فراتر از خون است؛ پیوندی که بر پایه عشق، ادب و وفاداری بنا شد.
ورود بانویی از تبار شجاعان به خانه وحی
پس از شهادت جانسوز حضرت زهرا (س) در سال ۱۱ هجری، خانه امیرالمؤمنین (ع) نیاز به مادری داشت تا گرد یتیمی را از چهره فرزندان پاک پیامبر بزداید. حضرت علی (ع) با مشورت برادرش «عقیل» که نسبشناس قهاری بود، به دنبال همسری از خاندانی شجاع و اصیل میگشت. انتخاب عقیل، فاطمه بنت حزام از قبیله دلیر «بنیکلاب» بود. پدرش حزام و مادرش ثمامه (یا لیلی) از بزرگان عرب بودند. این ازدواج با مهریه ۵۰۰ درهم و احتمالا بین سالهای ۱۳ تا ۱۶ هجری صورت گرفت.
تغییر نام برای آرامش فرزندان زهرا (س)
وقتی فاطمه بنت حزام پا به خانه امام گذاشت، درسی بزرگ از ادب داد. او که نامش «فاطمه» بود، پیشنهاد داد تا او را با این نام صدا نزنند. چرا؟ تا مبادا حسن، حسین، زینب و امکلثوم با شنیدن نام مادرشان، دوباره داغشان تازه شود. او کنیه «امالبنین» (مادر پسران) را برگزید و خود را نه جایگزین حضرت زهرا، بلکه کنیز فرزندان او میدانست. او معتقد بود محبت به این کودکان، یک فریضه دینی است.
شیرمردانی که فدای حسین (ع) شدند
ثمره این ازدواج چهار پسر دلاور بود که همگی برادران ناتنی فرزندان حضرت زهرا محسوب میشدند، اما ارادتشان به برادر بزرگتر، امام حسین (ع)، بیمانند بود. امالبنین این چهار فرزند را چنان تربیت کرد که در کربلا، جان خود را سپر بلای حسین (ع) کردند.
در جدول زیر سرنوشت فرزندان امالبنین را مشاهده میکنید:
| نام فرزند | نقش و ویژگی | سرنوشت |
|---|---|---|
| حضرت عباس (ع) | علمدار کربلا و نماد وفاداری | شهادت در عاشورا (با دستان بریده) |
| عبدالله بن علی | یار وفادار امام | شهادت در رکاب امام حسین (ع) |
| جعفر بن علی | مبارز شجاع | شهادت در عاشورا |
| عثمان بن علی | همراه برادران | شهادت در عاشورا |
اوج وفاداری: «حسین من کجاست؟»
امالبنین در واقعه کربلا حضور نداشت، اما وقتی کاروان اسرا به مدینه بازگشت و خبر شهادت چهار پسرش را به او دادند، واکنش او تاریخ را لرزاند. او نپرسید عباس من چه شد؛ بلکه مدام میپرسید: «از حسین چه خبر؟» و وقتی خبر شهادت مولایش را شنید فرمود:
«ای کاش فرزندانم و همه آنچه در زمین است فدای حسین میشد و او زنده میماند.»
مقایسه جایگاه دو بانوی بزرگ در زندگی امیرالمؤمنین (ع)
برای درک بهتر جایگاه این دو بانوی بزرگوار، نگاهی به جدول زیر بیندازیم:
| ویژگی | حضرت فاطمه زهرا (س) | حضرت امالبنین (س) |
|---|---|---|
| نسبت با امام علی (ع) | همسر اول و دختر پیامبر (ص) | همسر دوم (پس از شهادت حضرت زهرا) |
| نقش مادری | مادر امامان معصوم | مادر یاران وفادار کربلا و حامی فرزندان زهرا |
| میراث | منبع اصلی ولایت و کوثر | نماد ایثار، ادب و وفاداری به ولایت |
پایان زندگی
امالبنین پس از واقعه کربلا، هر روز با نوهاش عبیدالله به قبرستان بقیع میرفت و اشعاری جانسوز میخواند که حتی دشمنانی چون مروان را به گریه میانداخت. سرانجام این بانوی فداکار و ادیب در سال ۶۴ یا ۷۰ هجری قمری درگذشت و در بقیع به خاک سپرده شد. امروز نام او نماد توسل و امید برای شیعیان است.
