مهدی سپهر از خوانندگان و آهنگسازان شناختهشده موسیقی پاپ ایران و جزو خوانندگان قبل از انقلاب بود که نام او برای بسیاری از علاقهمندان موسیقی با ترانههای خاطرهانگیز دهه پنجاه و آثار ماندگار سالهای بعد گره خورده است. او هنرمندی بود که مسیر فعالیتش از رادیو آغاز شد، تجربه خوانندگی اپرا را در کارنامه داشت و در دهه هفتاد نیز با قطعاتی ماندگار بار دیگر به فضای رسمی موسیقی ایران بازگشت. در اردیبهشت ۱۴۰۵ خبر درگذشت این خواننده پیشکسوت منتشر شد و جامعه موسیقی ایران یکی از صداهای قدیمی و خاطرهساز خود را از دست داد.
زندگی و تولد مهدی سپهر
مهدی سپهر در سال ۱۳۲۸ در شهر اهواز متولد شد. او اگرچه در رشته مهندسی راه و ساختمان تحصیل کرده بود، اما علاقه جدیاش به موسیقی باعث شد مسیر حرفهای زندگی خود را در دنیای هنر دنبال کند. سپهر از همان سالهای جوانی استعداد خوانندگی و علاقه به موسیقی کلاسیک و پاپ را نشان داد و خیلی زود وارد فضای حرفهای موسیقی شد.
آغاز فعالیت هنری او به سال ۱۳۵۰ بازمیگردد؛ زمانی که کار خود را از رادیو در میدان ارگ تهران آغاز کرد. این دوره را میتوان نقطه شکلگیری شخصیت هنری مهدی سپهر دانست؛ جایی که تجربه اجرا و حضور در کنار موسیقیدانان مطرح زمانه، مسیر آینده او را مشخص کرد.
ورود به موسیقی و همکاری با علی تجویدی
یکی از مهمترین اتفاقات دوران حرفهای مهدی سپهر، معرفی او توسط استاد علی تجویدی بود. تجویدی که از چهرههای برجسته موسیقی ایران و نوازندگان نامدار ویولن به شمار میرفت، استعداد سپهر را تشخیص داد و او را به عنوان خواننده معرفی کرد.
نخستین ترانه رسمی که مهدی سپهر اجرا کرد، قطعه در کام امواج بود که آهنگسازی آن را علی تجویدی بر عهده داشت و شعرش توسط کریم فکور سروده شده بود. این اثر در قالب صفحه موسیقی توسط کمپانی کاسپین در تهران منتشر شد و روی دیگر آن نیز ترانه این روزها با صدای هایده قرار داشت. همین آغاز حرفهای، نام سپهر را در میان خوانندگان نوظهور آن دوران مطرح کرد.
فعالیت در اپرای تهران و آموزش موسیقی
مهدی سپهر تنها یک خواننده پاپ نبود. او در کنار فعالیت در موسیقی عامهپسند، با تالار رودکی نیز همکاری داشت و به عنوان خواننده کُر اپرای تهران فعالیت میکرد. این تجربه باعث شد تواناییهای آوازی او شکل حرفهایتری پیدا کند.
سپهر آموزشهای تخصصی خود را نزد استادان خارجی اپرا دنبال کرد و از تعلیمات «کازاتو» معلم ایتالیایی و «سوسونیتسای» استاد آلمانی بهره برد. همین آموزشهای آکادمیک باعث شد صدای او از نظر تکنیکی استاندارد و متمایز باشد؛ ویژگیای که بعدها در آثار پاپ او نیز کاملاً شنیده میشد.
مهدی سپهر و موسیقی پاپ دهه پنجاه
بسیاری از مخاطبان، مهدی سپهر را با موسیقی پاپ دهه پنجاه میشناسند. او از جمله خوانندگانی بود که تلاش کرد موسیقی پاپ ایرانی را با کیفیت فنی بالاتر و ساختاری حرفهایتر ارائه کند. برخی منتقدان و فعالان موسیقی، او را از پیشگامان موسیقی پاپ ایران میدانند.
در آن دوران، سپهر با اجرای ترانههای مختلف و همکاری با آهنگسازان مطرح، جایگاه قابل توجهی در موسیقی ایران پیدا کرد و آثارش در میان مخاطبان موسیقی محبوب شد.
ترانههای معروف و آثار ماندگار مهدی سپهر
کارنامه هنری مهدی سپهر شامل ترانهها و موسیقیهای متعددی است که برخی از آنها همچنان برای مخاطبان قدیمی خاطرهانگیز هستند. از جمله مشهورترین آثار او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- دنیای رنگین (۱۳۵۳)
- ننه سرما
- تا تو برگردی
- رنگارنگ
- به تو عادت دارم
- خوب من
- تصویر باغ
- پاییز
- رودها و موجها
- آفتاب و آب
- آفتاب
او همچنین برای چند فیلم سینمایی از جمله «پسرک»، «آدمک»، «نخل محبت» و «قاب عکس» نیز ترانه اجرا کرد. این همکاریها نشان میدهد که فعالیت هنری سپهر محدود به بازار موسیقی نبود و در سینما نیز حضور فعالی داشت.
بهار را صدا بزن؛ ترانهای که ماندگار شد
شاید مشهورترین اثر مهدی سپهر برای نسلهای جدید، ترانه «بهار را صدا بزن» باشد. این قطعه با شعر سهیل محمودی و آهنگسازی خود سپهر در سال ۱۳۷۴ تولید شد و بارها از رادیو و تلویزیون پخش شد.
«بهار را صدا بزن» خیلی زود به یکی از مهمترین ترانههای نوروزی تبدیل شد و برای سالها در حافظه شنیداری مردم باقی ماند. بسیاری از مخاطبان هنوز هم با نزدیک شدن فصل بهار، این قطعه را به یاد میآورند و آن را بخشی از خاطرات دهه هفتاد میدانند.
آلبومهای مهدی سپهر
مهدی سپهر در طول سالهای فعالیت خود چند آلبوم نیز منتشر کرد که هر کدام بخشی از مسیر هنری او را نشان میدهند:
- آلبوم «سپهر»
- آلبوم «خوب من»
- آلبوم «عسل»
- آلبوم «آدمبرفی»
- آلبوم «صدای پای عشق»
آلبوم «صدای پای عشق» از آخرین آثار او محسوب میشود که در آن با فرزندش نوید سپهر همکاری داشت. این مجموعه شامل قطعات جدید و برخی آثار نوستالژیک بود و نشان میداد که سپهر حتی در سالهای پایانی فعالیت خود همچنان به تولید موسیقی علاقه داشت.
همکاری با برنامه هزارصدا و حمایت از استعدادهای جوان
مهدی سپهر تنها به خوانندگی بسنده نکرد و در سالهای بعد به عنوان داور و کارشناس موسیقی نیز فعالیت داشت. حضور او در برنامه «هزارصدا» که با هدف کشف استعدادهای جوان موسیقی برگزار میشد، یکی از بخشهای مهم فعالیت فرهنگی او بود.
تجربه طولانی، دانش موسیقایی و نگاه حرفهای سپهر باعث شد حضورش در چنین برنامههایی برای نسل تازه خوانندگان و هنرمندان ارزشمند باشد.
درگذشت مهدی سپهر
مهدی سپهر در ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ و در سن ۷۸ سالگی درگذشت. خبر فوت این خواننده پیشکسوت توسط خانه موسیقی ایران منتشر شد و واکنشهای زیادی در میان هنرمندان و علاقهمندان موسیقی به همراه داشت.
با درگذشت مهدی سپهر، موسیقی پاپ ایران یکی از صداهای قدیمی و اثرگذار خود را از دست داد؛ خوانندهای که از دهه پنجاه تا سالهای اخیر، همواره تلاش کرد موسیقی پاپ را با استانداردهای حرفهای و نگاهی هنری دنبال کند و آثاری ماندگار از خود به جا بگذارد.
