آذر عظیما با نام کامل آذرمیدخت عظیما (حنانه)، یکی از چهرههای ماندگار موسیقی ایران، در ۲۰ آذر ۱۳۰۶ خورشیدی در شهر اصفهان چشم به جهان گشود. او که بیشتر با نام هنری «آذر عظیما» شناخته میشود، به عنوان نخستین خواننده و آوازهخوان زن از شهر اصفهان در تاریخ موسیقی ایران ثبت شده است.
شروع فعالیت هنری
عظیما فعالیت هنری خود را از سال ۱۳۳۳ با همکاری با رادیو ایران آغاز کرد. نخستین اثر او، ساختهای از استاد ابوالحسن صبا با شعری از ابوالحسن ورزی بود. وی از نخستین خوانندگان برنامههای ماندگار «گلها» بود و در اولین برنامه «یک شاخه گل»، با همراهی ویولن ابوالحسن صبا و سنتور فرامرز پایور، هنرنمایی کرد. صدای گرم، دلنشین و خاطرهانگیز او، خیلی زود توجه دستاندرکاران این برنامههای رادیویی را به خود جلب کرد.
از جمله آثار شاخص و ماندگار آذر عظیما، میتوان به اجرای آهنگ وزین «راه شیراز» اشاره کرد که با ارکستر فارابی به سرپرستی همسرش، آهنگساز برجسته مرتضی حنانه، به اجرا درآمد. همچنین، او ترانههای محلی زیبایی را در برنامههای «گلهای صحرایی» اجرا کرده است که از محبوبیت خاصی برخوردار بودند. برنامههای متعدد «یک شاخه گل» با شمارههای مختلف، و همچنین برنامه «برگ سبز» شماره ۷۶، از دیگر کارهای شاخص او در کارنامه هنریاش به شمار میروند.
ازدواج با مرتضی حنانه
آذر عظیما در زندگی شخصی، با مرتضی حنانه، از برجستهترین آهنگسازان و موسیقیدانان معاصر ایران، ازدواج کرد و تا پایان زندگی همراه و همسر او بود.
درگذشت آذر عظیما
این هنرمند پیشکسوت که از معدود بازماندگان نسل طلایی برنامه «گلها» بود، سرانجام در ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، در ۹۹ سالگی در زادگاهش اصفهان چشم از جهان فرو بست.
بسیار از منابع به اشتباه تاریخ فوت ایشان را دوم تیرماه ۱۴۰۵ ذکر کرده اند. اگر سری به سامانه باغ رضوان شهر اصفهان (طبق تصویر زیر) بزنید تاریخ فوت آذر عظیما روز بیستم اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ ثبت شده است که با خبر فوت در روز دوم تیرماه تناقض دارد. تصویر زیر مربوط به سامانه اطلاعاتی باغ رضوان شهر اصفهان است.
با درگذشت آذر عظیما، برگ دیگری از تاریخ موسیقی اصیل ایران ورق خورد. نام او به عنوان یکی از پایهگذاران آواز بانوان در رادیوی ملی و خالق خاطراتی شنیدنی، برای همیشه در یاد و خاطر دوستداران موسیقی ایرانی جاویدان خواهد ماند.
