علت فوت و بیوگرافی ابوالقاسم فقیری نویسنده و روزنامه‌نگار اهل شیراز

ابوالقاسم فقیری، نویسنده، روزنامه‌نگار و پژوهشگر برجسته فرهنگ و فولکلور فارس، امروز (۲۰ آبان ۱۴۰۴) در سن ۸۸ سالگی در شیراز چشم از جهان فرو بست.

خبر درگذشت این چهره ماندگار استان فارس، که به عنوان روایتگر «حافظه جمعی» مردم فارس شناخته می‌شد، موجی از تأثر را در میان اهالی فرهنگ و ادب ایران برانگیخت.

منابع رسمی هنوز علت دقیق درگذشت استاد فقیری را اعلام نکرده‌اند. با این حال، با توجه به سن بالا (۸۸ سالگی) و فعالیت‌های طولانی‌مدت فرهنگی، به نظر می‌رسد درگذشت او ناشی از عوارض طبیعی کهولت سن بوده است.

زندگینامه و سوابق ابوالقاسم فقیری

تولد و خانواده

ابوالقاسم فقیری در تاریخ ۱۳ خرداد ۱۳۱۶ در محله لب‌آب شیراز متولد شد. او در خانواده‌ای فرهنگی ریشه داشت و برادر کوچکتر امین فقیری، داستان‌نویس مشهور ایرانی بود.

تحصیلات و آغاز فعالیت

او تحصیلات ابتدایی خود را در مدرسه سنایی و ششم را در مدرسه زند گذراند. دوره دبیرستان را در مدارس حاج قوام و سلطانی (شاهپور) به پایان رساند و سپس دوره تربیت معلم را طی کرد.

فقیری فعالیت حرفه‌ای خود را از معلمی آغاز کرد و در سال ۱۳۳۹ به عنوان معلم به فهلیان ممسنی اعزام شد. در همان‌جا بود که همزمان با تدریس، به مستندسازی فرهنگ مردم محلی پرداخت. اولین تحقیقات فرهنگی او در سال ۱۳۳۹ در مجله «کوچه» منتشر شد.

سوابق اجرایی و فرهنگی

او بعدها در برنامه‌های رادیویی برای معرفی فولکلور و فرهنگ بومی فارس همکاری کرد و سرانجام به عنوان مدیرکل فرهنگ و هنر استان فارس منصوب شد که این آخرین سمت دولتی او بود.

بخشی از گذشته او در این سمت، در اوایل انقلاب (۱۳۵۹) جنجالی شد؛ زمانی که دستور سوزاندن فیلم‌ها و اسناد جشن‌های ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی در تخت جمشید را صادر کرد. این اقدام انتقادهایی را از سوی برخی فعالان فرهنگی برانگیخت.

پس از بازنشستگی، تمرکز کاملش بر نویسندگی و پژوهش قرار گرفت. از سال ۱۳۷۱ تا ۱۳۷۸ دبیر صفحه «فرهنگ ولایت» در روزنامه «خبر جنوب» بود و سپس در روزنامه «عصر مردم» (صفحه کشکول) قلم زد. او با پژوهشگران فولکلور مانند ایرج افشار، ایرج قزلی و هاشم محمدی همکاری نزدیکی داشت.

آثار و دستاوردها

ابوالقاسم فقیری بیش از نیم قرن در حوزه فارس‌شناسی، فولکلور و ادبیات داستانی قلم زد. او نویسنده بیش از ۱۰ کتاب است که با زبانی ساده، آداب، رسوم و داستان‌های محلی را زنده نگه می‌دارند. اخیراً در سال ۱۴۰۳ نیز کتاب «باران و مراسم باران‌خواهی در فارس» را منتشر کرد.

برخی از مهم‌ترین آثار او عبارتند از:

کتاب‌های فولکلور:

• قصه‌های مردم فارس (سه مجلد، دهه ۱۳۵۰)
• بازی‌های مردم فارس (۱۳۵۳)
• آداب و رسوم نوروزی در فارس (دهه ۱۳۶۰)
• سیری در ترانه‌های محلی (دهه ۱۳۷۰)
• باورهای سرزمین مادری‌ام
• عروسی در فارس
• واسونک‌های شیرازی

آثار داستانی:

• اجاق‌کور (۱۳۴۷)
• خانه خانهٔ خودمان
• با خودم در راه بارونی
• ننه پیره‌زن و عمو نوروز
• آهو بچهٔ خواب من
• مردی که به حراج رفت
• حکایاتی از کوچه ایام هفته

جوایز و میراث

استاد فقیری در طول حیات خود بارها مورد تجلیل قرار گرفت، از جمله:

• ۱۳۹۲: تجلیل در نخستین همایش چهره‌های ماندگار استان فارس
• ۱۳۸۶: تندیس پنجمین دوره جشن فرهنگ و هنر
• ۱۳۸۳: تندیس جشنواره ایران زمین

در سال ۱۳۹۶، در مراسم نکوداشت مشترکی، کورش کمالی سروستانی او را «روایتگر سادگی و تعهد فولکلور» توصیف کرد. درگذشت او، خلأ بزرگی در پژوهش‌های فرهنگ عامه ایران و فارس ایجاد کرده است.