بهرام مشیری، نویسنده و تهیهکننده ایرانی-آمریکایی که به دلیل فعالیتهای رسانهای خود شناخته میشد، در سن ۷۸ سالگی درگذشت. او به عنوان یک چهره برجسته در میان ایرانیان خارج از کشور، برنامههایی با محوریت تاریخ، ادبیات و نقد دین اجرا میکرد. فعالیتهای او، به ویژه تمرکزش بر ترویج تفکر انتقادی علیه خرافات مذهبی و انتقادات تند از اسلام، همواره بحثبرانگیز بوده و باعث ایجاد اختلاف نظرهای شدید شده است.
مشخصات شخصی
- تولد: ۲ فروردین ۱۳۲۶ در ایران.
- وفات: ۱۹ آبان ۱۴۰۴ (۷۸ سالگی) در کالیفرنیا، ایالات متحده.
- علت درگذشت: خونریزی مغزی.
- تبار: دارای ریشههایی در گلپایگان و قبیله بختیاری.
- مهاجرت: در سال ۱۳۴۹ به ایالات متحده مهاجرت کرد.
- تحصیلات: دارای مدرک کارشناسی ارشد در علوم مواد و مهندسی شیمی از دانشگاه کاتولیک آمریکا.
فعالیتها
مشیری پیش از مهاجرت، مدتی در ارتش شاهنشاهی خدمت کرده بود. پس از مهاجرت به آمریکا و تکمیل تحصیلات آکادمیک در رشته مهندسی، به فعالیتهای فرهنگی و رسانهای روی آورد و با رادیوهای فارسیزبان همکاری کرد.
مهمترین فعالیت او، راهاندازی و میزبانی برنامه تلویزیونی «سرزمین جاوید» از سال ۱۳۸۱ در تلویزیون پارس بود. این برنامه که به صورت گسترده از پلتفرمهای مختلف پخش میشد، به موضوعاتی چون تاریخ، ادبیات (به ویژه شاهنامه)، فلسفه و سیاست میپرداخت. با این حال، محور اصلی برنامههای او نقد دین و آن چیزی بود که وی «تلاش ضدخرافه» و ترویج «منطقگرایی» مینامید.
او همچنین آثاری مکتوب منتشر کرد، از جمله کتابی در نقد ویرایشهای مختلف شاهنامه فردوسی و کتاب «از آتن تا هیروشیما» که به فیزیک اتمی و ابعاد تاریخی آن میپرداخت.
نظرات، مواضع و حواشی
بارزترین وجه فعالیتهای مشیری، انتقادات تند و صریح او از اسلام و به ویژه حکومت شیعی در ایران بود. این رویکرد باعث شد تا به توهین به باورهای مذهبی متهم شود. او ادعا میکرد که این تحلیلها بر اساس منابع کلاسیک مانند تاریخ طبری است و هدفش «روشنگری» است نه توهین. منتقدان اما معتقد بودند که او متون را به صورت گزینشی و خارج از زمینه استفاده میکند.
در حوزه سیاسی، مشیری علاوه بر نقد صریح جمهوری اسلامی، منتقد رژیم پهلوی نیز بود. او کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را یک عقبگرد برای دموکراسی میدانست و از چهرههایی مانند محمد مصدق حمایت میکرد. این مواضع ضد پهلوی، خشم سلطنتطلبان را برانگیخته بود.
مشیری همچنین ادعاهایی مبنی بر تلاش برای ترور توسط وزارت اطلاعات ایران را مطرح کرده بود. برخی دیگر از دیدگاههای اجتماعی او نیز بحثبرانگیز بودند؛ به عنوان مثال، نظرات او درباره همجنسگرایی که زمانی آن را «بیماری» توصیف کرده بود، منسوخ و مشکلدار تلقی میشد.
در حالی که حامیانش، او را پیشگام مبارزه با جزماندیشی و آگاهیبخش میدانند، منتقدان، رویکردهای او را افراطی و دارای جهتگیری خاص ارزیابی میکنند.
درگذشت بهرام مشیری
بهرام مشیری در تاریخ ۱۹ آبان ۱۴۰۴ در سن ۷۸ سالگی درگذشت. بر اساس گزارشها، وی بر اثر خونریزی مغزی در بیمارستانی در هوگ ایروین کالیفرنیا، جان باخت. دفتر برنامه «سرزمین جاوید» این خبر را تأیید کرد.
3 نظر
حسین
یادت گرامی باد بزرگ مرد فراموش نشدنی
ایرانی
این که آنقدر تبلیغ عقل گرایی می کرد چطور خودش فوق لیسانس مهندسی شیمی گرفت اما در آن رشته کار نکرد؟ این کجایش عقلانی بوده است؟
یوسف
فقدان استاد بزرگوار و فرهیخته، بهرام مشیری، مرا بسیار اندوهگین و گریان ساخت. او کسی بود که تا آخرین لحظه ی عمر بر اصول زندگی ساز خود استوار ماند.
او پرچم روشنگری را از دشتی و کسروی گرفت و به ایمان سلیمانی امیری تحویل داد.
باشد که راه او پررهرو بود و آسمان ایران و خاورمیانه روزی به آزادی _متعالی ترین هدف زندگی او_ روشن گردد.
یاد و خاطره ی او گرامی