ناوگان جهانی صمود (Global Sumud Flotilla)، که کلمه “صمود” در زبان عربی به معنای پایداری و مقاومت است، یکی از بزرگترین ابتکارات غیرنظامی و بشردوستانه در سال ۲۰۲۵ برای حمایت از مردم غزه به شمار میرود. این ناوگان، متشکل از بیش از ۵۰ قایق و کشتی کوچک و بزرگ، با هدف شکستن محاصره دریایی طولانیمدت اسرائیل بر غزه و رساندن کمکهای حیاتی مانند دارو، مواد غذایی و شیر خشک به ساکنان این منطقه تشکیل شده است. این تلاش نه تنها یک ماموریت عملی برای کمکرسانی است، بلکه نمادی از همبستگی جهانی با فلسطینیان در برابر آنچه سازماندهندگان “نسلکشی” و “قحطی عمدی” مینامند، به حساب میآید. با این حال، این ماموریت با چالشهای جدی از جمله حملات پهپادی، اختلال در ارتباطات و رهگیری توسط نیروی دریایی اسرائیل مواجه شده است.
اخبار لحظه به لحظه کاروان دریایی صمود
بازداشت فعالان و خبرنگار الجزیره در کاروان صمود!
کاروان دریایی صمود اعلام کرد که نیروهای اسرائیل تمامی سرنشینان کشتی «سایروس» را بازداشت کردهاند.
در میان بازداشتشدگان، خبرنگار شبکه الجزیره مباشر نیز حضور دارد.
همچنین شبکه الجزیره اعلام کرد که ارتباط با خبرنگاران این شبکه، قطع شده است.
آغاز اعتراضات در شهرهای اروپایی پس از یورش اسرائیل به ناوگان الصمود
هزاران نفر چهارشنبه شب در شهرهای مختلف از جمله رم، ناپل، پیزا، میلان، بولونیا، جنوآ و باری اعتراض کردند. همچنین اتحادیههای کارگری ایتالیا درخواست کردند که روز جمعه اعتصاب سراسری در حمایت از فلسطین برگزار شود.
شماری از شهرندان فرانسوی نیز در اعتراض به اقدام جنایتکارانه اسراییل اعتراض کردند.
گزارشها حاکی است که پس از توقیف برخی از کشتیهای ناوگان الصمود و بازداشت مسافران آن توسط اسرائیل، در برلین آلمان، بارسلون اسپانیا، بروکسل بلژیک، آتن یونان و استانبول ترکیه نیز اعتراضاتی برگزار شد.
صحنههایی از توقیف یک کشتی از ناوگان جهانی صمود توسط اسرائیل در مدیترانه
از محاصره غزه تا تلاشهای دریایی
محاصره دریایی غزه توسط اسرائیل از سال ۲۰۰۷ آغاز شد، زمانی که حماس کنترل این منطقه را به دست گرفت. این محاصره، که توسط سازمان ملل متحد و بسیاری از نهادهای حقوق بشری غیرقانونی توصیف شده، منجر به بحران انسانی شدیدی شده است. گزارشهای سازمان ملل در سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که قحطی در شمال غزه گسترش یافته و ممکن است به سایر مناطق سرایت کند. ناوگان صمود سیوهشتمین تلاش برای شکست این محاصره است. اولین ماموریت موفق در سال ۲۰۰۸ بود، زمانی که دو قایق کوچک “لیبرتی” و “فری غزه” با ۴۴ فعال بینالمللی به غزه رسیدند. اما تلاشهای بعدی اغلب ناکام ماندند:
- ۲۰۱۰: ناوگان ماوی مرمره – حمله کماندوهای اسرائیلی به کشتی ترکیهای منجر به کشته شدن ۱۰ فعال شد و روابط ترکیه و اسرائیل را تیره کرد.
- ۲۰۱۵: ناوگان آزادی سوم – توسط اسرائیل در آبهای بینالمللی توقیف شد.
- ۲۰۲۳: قایقهای وجدان، مادلین و حنظله – با حملات پهپادی و توقیف مواجه شدند.
این تاریخچه نشاندهنده الگویی از رهگیریهای اسرائیلی است که اغلب با ادعای “اقدام تحریکآمیز” توجیه میشود. ناوگان صمود، به عنوان بزرگترین کاروان دریایی تاکنون، تلاش دارد این الگو را بشکند و توجه جهانی را به بحران غزه جلب کند.
سازماندهی و ساختار ناوگان
ناوگان صمود توسط چهار ائتلاف اصلی غیردولتی سازماندهی شده که هیچ وابستگی به دولتها یا احزاب سیاسی ندارند:
- جنبش جهانی به غزه (GMTG): تمرکز بر کمکهای بشردوستانه.
- ائتلاف ناوگان آزادی (FFC): سابقه طولانی در ماموریتهای دریایی به غزه.
- ناوگان صمود مغرب: نمایندگی از شمال آفریقا.
- صمود نوسانتارا: از جنوب شرق آسیا.
شرکتکنندگان شامل بیش از ۵۰۰ نفر از ۴۴ کشور و شش قاره هستند، از جمله پزشکان، وکلا، هنرمندان، دانشمندان و فعالان برجسته مانند:
- گرتا تونبرگ (فعال محیط زیستی سوئدی).
- ملانی شوایگر (دانشمند علوم سیاسی).
- سیف ابوکشک (فعال فلسطینی).
- رووس ایکما (مؤسس گروه حمایت از پناهندگان MiGreat).
- مو کوتش (از بنیاد جامعه فلسطینی هلند).
به دلیل عدم تمایل شرکتهای کشتیرانی به اجاره کشتیها، سازماندهندگان مجبور به خرید آنها شدند. حرکت از بارسلونا اسپانیا آغاز شد و در بنادر تونس (سیدی بوسعید)، یونان (کرت) و ایتالیا (سیسیل) تقویت گردید. اسپانیا و ایتالیا کشتیهای جنگی برای حمایت اولیه اعزام کردند، اما ناوگان عمدتاً غیرنظامی است.
رویدادهای اخیر و چالشها
تا اول اکتبر ۲۰۲۵، ناوگان وارد “منطقه پرخطر” شده است – حدود ۱۵۰ مایل دریایی (۲۷۸ کیلومتر) از غزه. گزارشها حاکی از آن است که:
- حملات پهپادی: حداقل هفت حمله گزارش شده، از جمله آتشسوزی در کشتیهای “ألما” (تحت پرچم انگلیس) و بزرگترین کشتی در بندر تونس. پهپادها مواد شیمیایی، بمبهای صوتی و مواد انفجاری رها کردهاند، اما تلفات جانی نداشته است.
- رهگیری توسط اسرائیل: نیروی دریایی اسرائیل با بیش از ۲۰ پهپاد و ۱۰-۱۲ کشتی جنگی ناوگان را محاصره کرده. ارتباطات مختل شده، دوربینها خاموش و برخی کشتیها توقیف شدهاند. گزارشهایی از دستگیری فعالان وجود دارد.
- اقدامات ایمنی: شرکتکنندگان جلیقه نجات پوشیده و از خوابیدن در فضای باز اجتناب میکنند. سازماندهندگان حالت اضطراری اعلام کردهاند.
| تاریخ (میلادی/شمسی) | رویداد | جزئیات |
|---|---|---|
| سپتامبر ۲۰۲۵ / شهریور ۱۴۰۴ | آغاز حرکت از اسپانیا | شروع با ۵۰ کشتی و هیئتهایی از ۴۴ کشور. |
| ۱۴ سپتامبر / ۲۳ شهریور | حرکت از تونس | ملحق شدن کشتیهای جدید؛ حمله پهپادی اول. |
| ۲۳ سپتامبر / ۱ مهر | حملات شیمیایی و انفجاری | پهپادها مواد شیمیایی رها کردند؛ اختلال در ارتباطات. |
| ۳۰ سپتامبر / ۸ مهر | ورود به منطقه پرخطر | پرواز ۲۰ پهپاد؛ نزدیکی کشتیهای جنگی اسرائیل. |
| ۱ اکتبر / ۹ مهر | رهگیری و توقیف | ارتباطات قطع؛ دستگیری احتمالی فعالان. |
دیدگاههای مختلف: حمایتها و مخالفتها
دیدگاه سازماندهندگان: این ماموریت قانونی و بر اساس حقوق بینالملل است. آنها اسرائیل را به “ارتکاب جنایت جنگی” متهم میکنند و تأکید دارند که هدفشان پایان دادن به “نسلکشی” و قحطی در غزه است. گرتا تونبرگ حملات را “ابزار ارعاب” نامیده و گفته: “هر قایق نماینده یک جامعه و امتناع از سکوت است.”
دیدگاه اسرائیل: وزارت خارجه اسرائیل ناوگان را “اقدام تحریکآمیز” و مرتبط با حماس میداند. ادن بار تال، مقام اسرائیلی، گفته: “هدف واقعی آنها کمک نیست، بلکه خدمت به حماس است.” اسرائیل هشدار داده که اجازه ورود به آبهای غزه را نمیدهد و کشتیها باید به بندر اشدود (برای بازرسی) هدایت شوند. ارتش اسرائیل حملات را انکار نکرده اما آنها را برای “جلوگیری از ورود غیرقانونی” توجیه میکند.
دیدگاههای بینالمللی: سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری مانند عفو بینالملل محاصره را غیرقانونی میدانند. برخی کشورها مانند ترکیه، الجزایر و موریتانی از ناوگان حمایت کردهاند، اما هیچ نیروی نظامی رسمی همراه آن نیست. منتقدان میگویند این ماموریت نمادین است و کمکهای واقعی از طریق کانالهای رسمی (مانند گذرگاههای زمینی) مؤثرتر خواهد بود.
پیامدها و آینده
اگر ناوگان موفق شود، میتواند الگویی برای کمکرسانی مستقیم بدون مجوز اسرائیل ایجاد کند. اما با توجه به سابقه، احتمال توقیف بالا است. این رویداد توجه جهانی را به بحران غزه جلب کرده و ممکن است به فشارهای دیپلماتیک منجر شود. سازماندهندگان تأکید دارند: “ماموریت ما هرگز شکست نخواهد خورد، حتی اگر کشتیها توقیف شوند.
