همت علی رضایی، ملقب به «پدر سرنانوازی ایران»، یکی از برجستهترین چهرههای موسیقی مقامی لرستان بود که نوای سازش، روایتگر فرهنگ و هویت کهن منطقه زاگرس بود. او که از آخرین راویان بزرگ موسیقی لکی و لری به شمار میرفت، میراثی غنی و ماندگار از خود بر جای گذاشت.
آغاز راه و شکوفایی هنری
همت علی رضایی در سال ۱۳۰۷ در شهرستان الشتر استان لرستان چشم به جهان گشود. علاقه او به موسیقی مقامی از دوران نوجوانی آغاز شد و با پشتکاری مثالزدنی، هنر نواختن «سرنا» را از اساتید محلی فرا گرفت. استعداد ذاتی و اشتیاق بیپایانش به سرعت او را در ردیف نوازندگان برجسته منطقه قرار داد.
سبک و فعالیتهای هنری
رضایی با بیش از نیم قرن فعالیت هنری، به چهرهای شاخص در موسیقی بومی ایران تبدیل شد. سبک نوازندگی او تلفیقی منحصر به فرد از مهارت فنی بالا، بداههپردازیهای خلاقانه و اجرای پیوسته نغمهها بود. او توانایی شگفتانگیزی در تطبیق موسیقی با حال و هوای جمعیت و فضای آیینی داشت. همین ویژگیها باعث شد تا سبک او به عنوان یک الگوی اصیل در سرنانوازی شناخته شود.
از مهمترین فعالیتهای هنری او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- حضور در جشنوارههای معتبری چون جشن هنر شیراز و توس در دهه ۵۰ و جشنواره موسیقی فجر.
- اجرای موسیقی برای فیلم «خون بس».
- انتشار آلبوم «سور و سرنا» با همکاری برادرش، مرحوم شکرعلی رضایی.
- مشارکت فعال در پروژههای ضبط پژوهشی موسیقی نواحی ایران.
حافظ فرهنگ شفاهی
استاد رضایی تنها یک نوازنده نبود، بلکه گنجینهای از فرهنگ شفاهی منطقه خود به شمار میرفت. او حافظ مجموعهای وسیع از آیینهای کهن، بازیها، حرکات موزون و اشعار محلی بود و این دانش را در اجراهای خود زنده نگه میداشت. به همین دلیل، از او به عنوان «آخرین راوی سرنای لرستان» یاد میشود؛ هنرمندی که نوای سازش پلی میان نسل امروز و میراث موسیقایی زاگرس ایجاد میکرد.
تقدیرها و سالهای پایانی
این هنرمند برجسته بارها در جشنوارهها و رویدادهای ملی مورد تقدیر قرار گرفت و جوایز متعددی کسب کرد. در سال ۱۳۹۶، او به همراه برادرش در هجدهمین جشن خانه موسیقی ایران تجلیل شد.
درگذشت همت علی رضایی
همت علی رضایی سرانجام در روز پنجشنبه ۲۳ مرداد ۱۴۰۴، در سن ۹۷ سالگی به دلیل بیماری و کهولت سن چشم از جهان فروبست. خانه موسیقی ایران با انتشار پیامی رسمی، درگذشت او را تسلیت گفت. پیکر این هنرمند مردمی روز بعد با حضور گسترده هنرمندان و مردم در گلزار شهدای شهرستان سلسله به خاک سپرده شد. فقدان او ضایعهای بزرگ برای موسیقی نواحی ایران محسوب میشود، اما آثار و خاطراتش برای همیشه در یادها باقی خواهد ماند.
