حرم امام حسین (ع) در کربلا، مکانی مقدس و زیارتی برای میلیونها مسلمان، به ویژه شیعیان است. این حرم نه تنها آرامگاه امام حسین (ع) است، بلکه محل دفن بسیاری از شخصیتهای برجسته تاریخ اسلام، از جمله شهدای کربلا، علما، و رجال سیاسی است. وجود این افراد بر قداست و اهمیت این مکان افزوده و آن را به محلی برای ابراز عشق و ارادت به امام حسین (ع) و یارانش تبدیل کرده است.
مدفونان در ضریح امام حسین (ع)
درون ضریح امام حسین (ع)، علاوه بر خود ایشان، چند تن از یاران و اعضای خاندانشان نیز دفن شدهاند. ضریح فعلی ششضلعی به دلیل وجود مرقدهای این افراد در کنار امام حسین (ع) ساخته شده است.
- امام حسین (ع): مهمترین شخصیتی که در حرم آرمیده، خود امام سوم شیعیان، امام حسین (ع) است که در مرکز ضریح قرار دارد. ایشان در روز عاشورای سال ۶۱ هجری قمری به شهادت رسیدند.
- حضرت علیاکبر (ع): فرزند بزرگ امام حسین (ع) که در سن ۱۸ سالگی در روز عاشورا به شهادت رسید. مرقد مطهر او در پایین پای امام حسین (ع) قرار دارد.
- حضرت علیاصغر (ع): کوچکترین فرزند امام حسین (ع) که تنها شش ماه داشت و در روز عاشورا با تیر به شهادت رسید. پیکر این طفل معصوم در بالای سینه امام حسین (ع) دفن شده است.
مدفونان مشهور در حرم (خارج از ضریح)
در حرم امام حسین (ع)، علاوه بر افراد داخل ضریح، اشخاص برجسته دیگری نیز دفن شدهاند.
- حبیب بن مظاهر اسدی: او از یاران باوفای امام حسین (ع) بود که در روز عاشورا به شهادت رسید. مرقد ایشان در محدوده حرم قرار دارد و ضریحی جداگانه دارد.
- ابراهیم مُجاب: از نوادگان امام موسی کاظم (ع) است. او به دلیل مستجاب شدن دعاهایش در کنار قبر امام حسین (ع) به “مجاب” معروف شد. او نیز ضریحی جداگانه در حرم دارد.
- شهدای بنیهاشم و کربلا: طبق روایات، ۱۷ تن از شهدای بنیهاشم در گودالی در پایین پای امام حسین (ع) دفن شدهاند. علاوه بر این، بسیاری از شهدای کربلا از جمله ابوبکر بن علی بن ابیطالب، جعفر بن عقیل و مسلم بن عوسجه نیز در این حرم مدفون هستند.
- علما و مراجع تقلید: بسیاری از عالمان و مراجع تقلید مشهور نیز در حرم دفن شدهاند. از جمله آنها میتوان به محمدباقر وحید بهبهانی (علامه ثانی و از نوادگان شیخ مفید) که در رواق شرقی حرم دفن است، لطفالله صافی گلپایگانی، محمدتقی شیرازی (رهبر قیام مردم عراق علیه انگلیس) که در مقبرهای اختصاصی در ضلع جنوب شرقی صحن دفن شده است، و ملا حسینقلی همدانی (پایهگذار مکتب اخلاقی) که در حجره چهارم صحن مطهر دفن است. سید مجاهد نیز یکی از مراجع بزرگ شیعه و نوه دختری وحید بهبهانی است که قبرش در بین الحرمین قرار داشت.
- رجال سیاسی و خاندانهای مشهور: برخی از حاکمان و سیاستمداران نیز در حرم دفن شدهاند. مانند امیرکبیر (صدر اعظم ناصرالدین شاه) و مظفرالدین شاه قاجار. همچنین جمعی از خاندان شهرستانی، از جمله سید محمدمهدی شهرستانی و سید محمدحسین شهرستانی نیز در حرم امام حسین (ع) مدفون هستند.
فهرست مدفونان در حرم امام حسین (ع)
| دسته | نام افراد | محل دفن (در صورت ذکر) |
|---|---|---|
| شهدای کربلا | ابوالحتوف بن حرث انصاری، ابوبکر بن حسن بن علی، ابوبکر بن علی بن ابیطالب، ادهم بن امیة عبدی بصری، اسلم بن عمر ترکی، امیة بن سعد طائی، انس بن حارث کاهلی، ابراهیم بن حصین اسدی، انیس بن معقل جعفی، ام وهب دختر عبد، بشیر بن عمرو حضرمی، بکر بن حی تیمی، بریر بن خضیر همدانی، جابر بن حجاج، جبلة بن علی شیبانی، جعفر بن عقیل، جعفر بن علی بن ابیطالب، جنادة بن کعب انصاری، جون بن حوی، جوین بن مالک تیمی، جنادة بن حرث سلمانی، جندب بن حجیر خولانی، حبیب بن مظاهر اسدی، حجیر بن جندب خولانی، حرث بن امرئ القیس کندی، حرث بن نبهان، حباب بن عمر، حجاج بن مسروق جعفی، حجاج بن زید تمیمی سعدی، حنظلة بن اسعد شبامی، حجاج بن بدر سعدی، حلاس بن عمر راسی، حبش بن قیس تهمی، خالد بن عمر ازدی، خلف بن مسلم بن عوسجه، زیاد بن عریب صائدی، زاهر بن عمر، زهیر بن سلیم ازدی، زهیر بن قین بجلی، سالم (غلام عامر بن مسلم)، سالم بن عمرو، سعد (غلام عمرو بن خالد صیداوی)، سعد بن حارث خزاعی، سعد بن حرث انصاری، سعد بن حنظله تمیمی، سعید بن عبدالله حنفی، سلیمان بن رزین، سوید بن عمرو، سعید بن عبدالله خشعی، سلمان بن مضارب بجلی، سوار بن منعم، سیف بن حارث جابری، سیف بن مالک عبدی، شوذب، شبیب بن عبدالله نهشلی، ضحاک بن قیس مشرقی، ضرغامة بن مالک تغلبی، عائذ بن مجمع بن عبدالله عائذی، عابس بن ابی شبیب شاکری، عامر بن مسلم عبدی، عباد بن مهاجر جهنی، عبدالاعلی بن یزید کلبی، عبدالرحمان بن عبد رب انصاری، عبدالرحمان بن عبدالله ارحبی، عبدالرحمان بن مسعود تیمی، عبدالرحمان بن عقیل، عبدالله بن حسن بن علی، عبدالله بن حسین، عبدالله بن عقیل، عبدالله بن علی بن ابیطالب، عبدالله بن مسلم بن عقیل، عثمان بن علی بن ابیطالب، عمر بن علی بن ابیطالب، عون بن عبدالله بن جعفر، عبدالله بن بشیر جعفی، عبدالله بن عمیر کلبی، عبدالله عروه غفاری، عبیدالله بن یزید عبدی، عقبه بن صلت جهمی، عمارة بن صلخب ازدی، عمیر بن عبدالله مذبحی، عمر بن جناده انصاری، عمر بن ضبیعه ضبعی، عمرو بن خالد صیداوی، عمرو بن عبدالله جندعی، عمر بن قرضه انصاری، عبدالرحمن یزدی، عمرو بن قرظه انصاری، عمرو بن جناده انصاری، عمرو بن کعب (ابوتمام صائدی)، عمار بن حسان طائی، عمار بن صلخب ازدی، عمار دالانی، علیاکبر، علی بن مظاهر اسدی، قرة بن ابی قرة غفاری، قارب بن عبدالله بن اریقط، قاسط بن زهیر تغلبی، قاسم بن حبیب ازدی، قاسم بن حسن، قعنب نمری، کردوس بن زهیر تغلبی، کنانه تغلبی، ظهیر بن حسان اسدی، مالک بن عبدالله بن سریع همدانی، مسلم بن عوسجه اسدی، مسلم بن کثیر ازدی، مقسط بن زهیر تغلبی، محمد بن ابیسعید بن عقیل، محمد بن عبدالله بن جعفر، مسلم بن عقیل، مجمع بن عبدالله عائذی، مجمع جهنمی، مسعود بن حجاج تیمی، منجح بن سهم، موقع بن تمام اسدی، نصر بن ابینیزر، نعمان راسبی، نعیم انصاری، نافع بن هلال بجلی، واضح مولی حرث سلمانی، وهب بن عبدالله حباب کلبی، یزید بن ثبیط عبدی، یزید بن حصین همدانی، یزید بن زیاد بن مهاصر کندی، یزید بن مغفل جعفی، یحیی بن هانی بن عروه بن نمران، یحیی بن سلیم مازنی. | در کنار امام حسین(ع) و برخی در محدوده حرم |
| مشاهیر | آقا دربندی، محمدباقر وحید بهبهانی، محمدتقی شیرازی، محمدحسین حائری اصفهانی، ملا حسینقلی همدانی، یوسف بن احمد بحرانی، سید کاظم رشتی، سید علی طباطبایی (صاحب ریاض)، زینالعابدین مازندرانی، سید ابراهیم موسوی قزوینی، سید مهدی شیرازی، سید محمدرضا شیرازی، محمود بهبهانی، سید فخار بن معد موسوی، لطفالله صافی گلپایگانی، سید رضی، سید مرتضی، ابن فهد حلی، آل عصفور بحرانی (صاحب حدائق). | در حرم، رواقها و صحنها |
| خاندان شهرستانی | سید محمدمهدی شهرستانی، سید محمدحسین شهرستانی، سید علی شهرستانی، سید محمدعلی شهرستانی، سید محمدتقی شهرستانی، سید صالح شهرستانی، سید محمد مهدی شهرستانی (ثانی)، سید محمد شهرستانی. | در حرم امام حسین(ع) |
| حاکمان و سیاستمداران | علاءالدین تنامش، ظاهر شاه هندی، امیرکبیر، مظفرالدین شاه قاجار، محمدعلی شاه قاجار، احمد شاه قاجار، ظلالسلطان، امیر علی شاه، میرزا شفیع خان مازندرانی، میرزای آغاسی، شاهزاده محمد علی میرزا، میرزا موسی خان وزیر، دوستعلی خان معیرالممالک، ابوالعباس کافی، رکنالدوله. | در حرم امام حسین(ع) و مقبرههای اختصاصی |

![چه کسانی در حرم امام حسین (ع) مدفونند؟ [ضریح و داخل حرم] چه کسانی در حرم امام حسین (ع) مدفونند؟ [ضریح و داخل حرم]](https://tirdadname.ir/wp-content/uploads/2025/08/Untitled-10-1.webp)



