از همان روزی که قسمت اول سریال کوری منتشر شد، یک سؤال ذهن بسیاری از مخاطبان را درگیر کرد؛ آیا این داستان واقعاً اتفاق افتاده است؟ دلیل این کنجکاوی هم مشخص بود. در ابتدای معرفی سریال، سازندگان اعلام کردند که این اثر با الهام از یک داستان واقعی ساخته شده است؛ جملهای که کافی بود تا کاربران فضای مجازی به دنبال پرونده اصلی بگردند.
اما برخلاف تصور بسیاری از مخاطبان، «کوری» اقتباس مستقیم از یک پرونده مشخص نیست. بررسی صحبتهای عوامل سریال، نقدهای منتشرشده و جزئیات داستان نشان میدهد که نویسندگان از یک فاجعه واقعی اجتماعی الهام گرفتهاند و سپس با خلق شخصیتها و خطوط داستانی جدید، آن را به یک درام جنایی تبدیل کردهاند.
آیا داستان سریال کوری واقعی است؟
پاسخ کوتاه، بله و خیر است.
بله؛ چون ریشه داستان از یک اتفاق واقعی گرفته شده است.
و خیر؛ چون شخصیتها، روابط، بازپرس پرونده و بسیاری از اتفاقاتی که در سریال میبینیم، ساخته ذهن نویسندگان هستند و در دنیای واقعی به همین شکل وجود نداشتهاند.
این دقیقاً همان روشی است که کاظم دانشی در آثار قبلی خود نیز به کار گرفته بود؛ او معمولاً یک پرونده واقعی را بهعنوان نقطه شروع انتخاب میکند اما در ادامه، قصه را با شخصیتهای تازه و اتفاقات دراماتیک گسترش میدهد تا هم جذابیت داستان حفظ شود و هم اثر صرفاً بازسازی یک پرونده قضایی نباشد.
پروندهای که بیشترین شباهت را به سریال دارد
با وجود اینکه سازندگان هنوز نام پرونده الهامبخش را اعلام نکردهاند، بیشتر تحلیلها و نقدهای منتشرشده یک نقطه مشترک دارند؛ حوادث مربوط به مسمومیت گسترده با مشروبات الکلی تقلبی.
در سالهای اخیر ایران چندین بار شاهد چنین فاجعهای بوده است. در این حوادث، گروهی از افراد پس از مصرف مشروبات دستساز راهی بیمارستان شدند. برخی جان خود را از دست دادند و تعدادی دیگر به دلیل وجود متانول در نوشیدنی، برای همیشه بیناییشان را از دست دادند.
همین موضوع باعث شده بسیاری از منتقدان معتقد باشند نام «کوری» نیز بیدلیل انتخاب نشده و به یکی از تلخترین پیامدهای این پروندهها اشاره دارد؛ نابینایی قربانیانی که زنده ماندند اما زندگیشان هرگز به حالت قبل برنگشت.
اما یک پرونده بیش از همه به این سریال شباهت دارد. در اردیبهشت ماه سال ۱۴۰۳ خبری منتشر شد که به شرح زیر است:
به گزارش تابناک، رکنا نوشت: به دنبال برگزاری یک مهمانی در شیراز که همه مهمانان پزشک بودند، ۲۹ پزشک به خاطر مصرف مشروب تقلبی (متانول) دچار مسمومیت شده و در بیمارستان بستری شدند.
چند نفر از پزشکان دیالیز شدند و متاسفانه خانم دکتر اکبری که اصالتا جهرمی و رتبه ۷ تخصص بود، در همان مهمانی فوت کرده و همسرشان دکتر فرید شهریور (فوق تخصص چشم) هر دو کلیهاش از کار افتاده و هماکنون در کما است.
گفته شده تعداد زیادی از مهمانان نیز که شامل چندین متخصص قلب، زنان و چشم بودند نیز دچار نارسایی شدید کلیه و دیالیزی شدند.
بنا بر این گزارش، یک منبع آگاه در نظام پزشکی فارس صحت این خبر را تایید کرد و گفت: این میهمانی در شهرستان جهرم صورت گرفته است.شنیده ها حاکی از آن است که عامل فروش این مشروبات الکلی دست ساز نیز دستگیر شده است.
البته پس از درج این خبر، اخباری مبنی با تکذیب موارد موجود در آن ذکر شد:
طی هفته گذشته در پی انتشار خبری مبنی بر برگزاری یک مهمانی خصوصی در شیراز با حضور مهمانان پزشک، اعلام شد ۲۹ نفر از افراد حاضر در مهمانی دچار مسمومیت الکلی و در بیمارستان بستری شدند.
اخبار منتشرشده از سوی رسانههای رسمی تا به امروز، حاکی از آن است که طی این اتفاق، چند تن از مهمانان دچار نارسایی کلیوی شدهاند، یک پزشک زن فوت شده و یک پزشک دیگر به کما رفته است.
خبر «نارسایی کلیوی چند تن از پزشکان» کذب است
دکتر هادی یزدانی، پزشک و دکترای حرفهای پزشکی، پیرویِ این موضوع در گفتوگو با خبرآنلاین، در قالب اطلاعات تکمیلی و معتبر میگوید: «خبر فوت پزشک خانم در این حادثه صحت دارد، اما خبری که مبنی بر نارسایی کلیوی چند تن دیگر از پزشکان منتشر شده، به ضرس قاطع غلط است.»
او، به نقل از منابع موثق محلی، اشاره میکند: «پنج نفر از حاضران در مهمانی به درخواست خود، دیالیز کلیوی شدند. آزمایشهای انجامشده، نشاندهنده اسیدوز خون در این افراد بود؛ که سبب شد این پنج نفر با آگاهی و خواست شخصی دیالیز انجام دهند.»
همچنین بر اساس پیگیریهای صورتگرفته از سوی خبرآنلاین و گفتوگو با یکی از پزشکان شیراز، مشخص شد که «هیچیک از این افراد به کما نرفتهاند و اخباری که پیرامون این موضوع در حال انتشار است، صحت ندارد. حتی خبر «مسمومیت ۲۹ نفر» نیز کذب است؛ زیرا در مجموع حدود پنج [الی شش] نفر دچار مسمومیت شده بودند که با انجام دیالیز، شرایطشان بهبود یافت.»
به بیان سادهتر، تنها تلفات ناشی از این اتفاق، فوت یک پزشک زن است و باقی افراد در سلامت کامل به سر میبرند.
چرا این پرونده تا این اندازه خبرساز شد؟
چیزی که این پرونده را از بسیاری از حوادث مشابه متمایز میکرد، تعداد بالای قربانیان و شدت آسیبها بود.
در بسیاری از پروندههای مرتبط با الکل تقلبی، پزشکان اعلام کردند عامل اصلی مسمومیت، متانول بوده است؛ مادهای سمی که پس از ورود به بدن، عصب بینایی را هدف قرار میدهد و در صورت نرسیدن درمان بهموقع، میتواند نابینایی دائمی یا حتی مرگ ایجاد کند.
همین ویژگی باعث شد این حوادث بازتاب گستردهای در رسانهها پیدا کنند و بعدها به سوژهای مناسب برای یک درام اجتماعی و جنایی تبدیل شوند.
شباهتهای سریال کوری با واقعیت
اگر قسمت ابتدایی سریال را دیده باشید، احتمالاً متوجه شدهاید که فضای آن بیش از آنکه شبیه یک داستان پلیسی کلاسیک باشد، حالوهوای یک بحران اجتماعی را دارد.
این دقیقاً همان نقطهای است که شباهت میان سریال و پروندههای واقعی آغاز میشود.
نخستین شباهت، وقوع یک حادثه است که زندگی چندین نفر را بهطور همزمان تحت تأثیر قرار میدهد. در پروندههای واقعی نیز ماجرا فقط به یک قربانی محدود نبود و خانوادههای زیادی درگیر شدند.
شباهت دوم، ورود دستگاه قضایی و آغاز تحقیقات گسترده است. در واقعیت نیز پس از مشخص شدن ابعاد حادثه، پروندههای مفصلی برای شناسایی تولیدکنندگان و توزیعکنندگان مشروبات آلوده تشکیل شد.
از سوی دیگر، مفهوم «از دست دادن بینایی» که در عنوان سریال هم دیده میشود، یکی از مهمترین نقاط اتصال داستان با پروندههای واقعی است.
تفاوت مهمی که نباید نادیده گرفت
یکی از اشتباهاتی که این روزها در فضای مجازی زیاد دیده میشود، این است که برخی کاربران تصور میکنند تمام اتفاقات سریال دقیقاً همان چیزی است که در پرونده واقعی رخ داده است.
اما واقعیت چنین نیست.
هیچ سند رسمی وجود ندارد که نشان دهد شخصیتهای سریال، بازپرس پرونده یا حتی روابط خانوادگی نمایشدادهشده، در دنیای واقعی وجود داشتهاند.
در حقیقت، نویسندگان تنها از بستر اصلی حادثه استفاده کردهاند و باقی داستان را خودشان خلق کردهاند؛ روشی که در سینما با عنوان «الهام از واقعیت» شناخته میشود، نه اقتباس مستند.
چرا سازندگان نام پرونده واقعی را اعلام نکردند؟
این سؤال برای بسیاری از مخاطبان پیش آمده است.
دلیل نخست، مسائل حقوقی است. بسیاری از پروندههای جنایی، حتی پس از صدور حکم نیز حساسیت رسانهای دارند و استفاده مستقیم از نام افراد میتواند حاشیهساز شود.
دلیل دوم، آزادی عمل نویسندگان است. اگر سریال به یک پرونده مشخص متعهد باشد، ناچار است بسیاری از جزئیات واقعی را بدون تغییر روایت کند. اما وقتی تنها از یک حادثه الهام گرفته شود، نویسنده میتواند شخصیتها، پایانبندی و حتی انگیزههای افراد را مطابق نیاز داستان تغییر دهد.
به همین دلیل در معرفی رسمی سریال از عبارت «الهام گرفته از یک داستان واقعی» استفاده شده، نه «بازسازی یک پرونده واقعی».
چرا این نوع روایت برای مخاطب جذاب است؟
سالهاست که آثار جنایی الهامگرفته از واقعیت، مخاطبان بیشتری نسبت به داستانهای کاملاً تخیلی پیدا کردهاند.
وقتی بیننده میشنود ریشه یک داستان در دنیای واقعی است، ناخودآگاه با شخصیتها همذاتپنداری بیشتری میکند. او مدام از خودش میپرسد: «اگر من جای این آدمها بودم چه میکردم؟»
«کوری» نیز دقیقاً از همین ویژگی استفاده میکند. این سریال نمیخواهد صرفاً یک معمای پلیسی تعریف کند؛ بلکه تلاش میکند نشان دهد چگونه یک تصمیم اشتباه یا یک زنجیره از تخلفات، میتواند زندگی دهها انسان را برای همیشه تغییر دهد.
