نام «عبدالرضا شهلایی» در روزهای اخیر بار دیگر در صدر گزارشهای رسانههای بینالمللی قرار گرفته است؛ همزمان با پیشروی نیروهای انصارالله در سواحل غربی یمن و تکمیل تدریجی تسلط آنها بر یکی از مهمترین آبراههای جهان. رسانههای غربی و عربی او را یکی از فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران معرفی میکنند که مسئولیت هدایت عملیات در یمن را بر عهده دارد؛ اما جمهوری اسلامی ایران تاکنون رسماً وجود چنین فردی را تأیید نکرده است.
عبدالرضا شهلایی کیست؟
عبدالرضا شهلایی از فرماندهان ارشد نیروی قدس سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است که در منابع بینالمللی به عنوان «معاون فرمانده نیروی قدس» یا «مسئول عملیات نیروی قدس در یمن» شناخته میشود. آنچه درباره او میدانیم عمدتاً از گزارشهای رسانههای بینالمللی و اسناد دولت آمریکا به دست آمده است، نه از منابع رسمی جمهوری اسلامی ایران. برخلاف برخی چهرههای شناختهشده نیروی قدس، اطلاعات عمومی درباره زندگی و فعالیتهای او بسیار محدود است و رسانههای غربی نیز او را یکی از «مرموزترین فرماندهان سپاه» توصیف میکنند.
بیوگرافی عبدالرضا شهلایی
بر اساس اطلاعات موجود در منابع بینالمللی، سردار شهلایی در سال ۱۳۳۶ در کرمانشاه متولد شده است.
او در سال ۱۹۸۰ میلادی (۱۳۵۹ شمسی) و همزمان با آغاز جنگ تحمیلی، به سپاه پاسداران پیوست و در سال ۱۹۸۸ میلادی به نیروی قدس منتقل شد. در دوران دفاع مقدس در قرارگاه برونمرزی رمضان فعالیت داشت و پس از آن با نام مستعار «یوسف ابوالکرخ» بر تشکیل گروههای مقاومت اسلامی در عراق متمرکز شد.
اطلاعات تأییدشده درباره زندگی شخصی، همسر یا فرزندان او در منابع معتبر وجود ندارد و درباره آنها گمانهزنی نمیکنیم.
سوابق نظامی و ارتباط با نیروی قدس
شهلایی در سال ۲۰۰۳ میلادی و همزمان با حمله آمریکا به عراق، در کنار شهید حاج قاسم سلیمانی یکی از معماران اصلی گروههای شیعه عراقی از جمله «عصائب اهل الحق» و «کتائب حزبالله» بود. بر اساس گزارشهای اطلاعاتی، او در همان سال میزبان نشستی در تهران با اعضای ارشد جیش المهدی به رهبری مقتدی صدر بود.
دولت جورج بوش در سال ۲۰۰۸ میلادی، شهلایی را به عنوان «قائم مقام فرمانده نیروی قدس» معرفی کرد و او را به حمایت از گروههای شیعه در عراق متهم کرد. بر اساس گزارشهای مبتنی بر بازجوییهای سال ۲۰۰۷، شهلایی نقطه تماس اصلی گروههای ویژه عراقی با ایران بود و با هر گروه شیعه به صورت مستقل کار میکرد.
دولت آمریکا در سال ۲۰۱۹ برای هرگونه اطلاعات درباره فعالیتهای سردار شهلایی ۱۵ میلیون دلار جایزه تعیین کرد و نام او را به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد. این تحریمها و اتهامات، موضع رسمی دولت آمریکا است و نه یک واقعیت مورد اجماع بینالمللی.
در ۱۳ دیماه ۱۳۹۸، همزمان با عملیات ترور سردار سلیمانی در بغداد، عملیات ترور او نیز در صعده اجرا شد، اما ناموفق بود و یکی از همراهان ایشان، پاسدار سرافراز مصطفی محمدمیرزایی، به شهادت رسید.
نقش عبدالرضا شهلایی در یمن و ارتباط با حوثیها
نام سردار شهلایی از سال ۲۰۱۴ میلادی و همزمان با انقلاب یمن، به طور جدی با این کشور گره خورد. بر اساس گزارشها، او پس از سال ۲۰۱۴ وارد صنعا شد و به عنوان نماینده سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در یمن فعالیت کرده است.
رویترز در گزارش اخیر خود به نقل از پنج منبع نظامی یمنی، مدعی شد که نیروی قدس سپاه در هدایت عملیات انصارالله در سواحل دریای سرخ در منطقه تهامه نقش داشته است. این منابع به ارتباطات رهگیریشده و اظهارات جنگندگان اسیر استناد کردهاند که نشان میدهد شهلایی مسئول این عملیات بوده است. یک مقام ایرانی نیز به رویترز گفته که تصمیم تصرف شهر بندری موخا توسط انصارالله گرفته شده، اما اذعان کرده که این اقدام در راستای منافع ایران و افزایش فشار بر آمریکا و عربستان بوده است.
برخی منابع یمنی مدعی شدهاند که با توجه به اهمیت استراتژیک سواحل غربی یمن و نزدیکی به تنگه بابالمندب، قیادت معارک در این جبهه به شهلایی سپرده شده و او به عنوان «حاکم نظامی بر میلیشیا حوثی» عمل میکند. این ادعاها از سوی منابع یمنی مطرح شده و جمهوری اسلامی ایران هیچیک از آنها را رسماً تأیید نکرده است.
گزارش منتشر شده در خبرگزاری الجزایر عربستان سعودی که از سردار شهلایی به عنوان سردار سلیمانی یمن نام برده است
چرا نام سردار عبدالرضا شهلایی دوباره ترند شده است؟
مطرح شدن دوباره نام شهلایی در روزهای اخیر، ناشی از گزارش رویترز در ۱۱ سپتامبر ۲۰۲۶ درباره نقش ایران در تصرف شهر بندری موخا توسط نیروهای انصارالله است. این شهر در نزدیکی تنگه بابالمندب قرار دارد و تسلط بر آن، حضور انصارالله را در یکی از مهمترین مسیرهای تجاری و انرژی جهان گسترش میدهد.
