فیلم «بیداد» به کارگردانی و نویسندگی سهیل بیرقی، داستان زندگی یک خواننده زن جوان در تهران معاصر را روایت میکند؛ زنی که در شرایطی که اجرای علنی زنان با محدودیت مواجه است، تلاش میکند صدای خود را از راههای دیگری به گوش مخاطبان برساند. این فیلم بدون دریافت مجوز رسمی ساخته شد و پس از حضور در جشنواره کارلوویواری و دریافت جایزه ویژه هیئت داوران، با حواشی و پرونده قضایی برای برخی عوامل خود در ایران روبهرو شد.
بازیگران فیلم بیداد
بازیگران اصلی فیلم «بیداد» شامل سروین ضابطیان، امیر جدیدی، لیلی رشیدی و علی ملاقلیپور هستند. در میان نقشهای اعلامشده، تنها نام شخصیت «ستی» بهطور مشخص در دسترس است و سروین ضابطیان نقش این شخصیت اصلی را بازی میکند. نام نقش سایر بازیگران در منابع موجود نامشخص گزارش شده است.
سروین ضابطیان
سروین ضابطیان، متولد سال ۱۳۸۲ در تهران، بازیگر جوانی است که در چند نمایش تئاتر از جمله «هفتخان اسفندیار» حضور داشته و در فیلم سینمایی «خواهرزاده فرضی» محصول سال ۱۳۹۸ نیز بازی کرده است. او خواهرزاده شیرین ضابطیان، بازیگر باسابقه، است. در فیلم «بیداد»، ضابطیان نقش «ستی»، شخصیت اصلی داستان و دختر جوان خواننده را ایفا میکند.
امیر جدیدی
امیر جدیدی، متولد سال ۱۳۶۳ در تهران، از بازیگران تأثیرگذار نسل خود است و تحصیلات مهندسی و MBA صنایع دارد. از آثار برجسته او میتوان به «عرق سرد» و «تنگه ابوقریب» در سال ۱۳۹۶، «روز صفر» در سال ۱۳۹۸ و «قهرمان» در سال ۱۴۰۰ اشاره کرد. جدیدی برای بازی خود موفق به دریافت سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد در سال ۱۳۹۶ شده است. نقش او در فیلم «بیداد» در اطلاعات موجود در فایل مشخص نشده است.
لیلی رشیدی
لیلی رشیدی، متولد سال ۱۳۵۲ در تهران، بازیگر و کارگردانی برجسته و دختر داوود رشیدی است. او در سریالهای کودکان از جمله «قصههای تابهتا» حضور داشته و در آثاری مانند «دلشدگان» محصول سال ۱۳۷۰ و «عرق سرد» محصول سال ۱۳۹۶ نیز بازی کرده است. نقش لیلی رشیدی در فیلم «بیداد» در اطلاعات موجود در فایل نامشخص گزارش شده است.
تاریخچه تولید و نقش سهیل بیرقی در فیلم بیداد
سهیل بیرقی «بیداد» را در راستای ساخت فیلمی مستقل درباره محدودیتهای زنان جوان تولید کرد. این فیلم بدون دریافت پروانه ساخت رسمی ساخته شد. بیرقی در مصاحبهای با TheWrap توضیح داد که برخلاف آثار قبلی خود، «بیداد» را عمداً بدون مجوز رسمی ساخته است تا همراستا با مضمون فیلم، وضعیت هنرمندان مستقلی را که به دنبال بیان صدای خود هستند نشان دهد.
فیلم در سکوت خبری و با هدف حفظ امنیت عوامل به جشنواره کارلوویواری راه یافت و نام آن تا زمان خروج عوامل از ایران محرمانه نگه داشته شد. سهیل بیرقی علاوه بر نویسندگی و کارگردانی، مدیریت تولید و تدوین فیلم را نیز بر عهده داشت. فیلمبرداری «بیداد» توسط پیمان شادمانفر و آهنگسازی آن توسط بامداد افشار انجام شد.
علت ممنوع شدن فیلم بیداد
فیلم «بیداد» خارج از فرایند رسمی وزارت ارشاد ساخته شد و مجوز تولید دریافت نکرد. پس از تولید نیز تأیید ارشاد را به دست نیاورد. موضوع اصلی فیلم یعنی اعتراض به ممنوعیت آوازخوانی زنان، از جمله محورهای حساسیت فرهنگی و سیاسی پیرامون این اثر بود.
بر اساس گزارشهای رسانهای، در فیلم موازین رسمی حجاب و سبک زندگی «ایرانی–اسلامی» رعایت نشده و زندگی شخصیتها متفاوت از الگوهای رسمی به تصویر کشیده شده است. مقامات قضایی ایران نیز اتهاماتی مانند «تبلیغ علیه نظام»، «اشاعه فحشا و منکر» و «تشویق فساد عمومی» را درباره تولیدکنندگان و بازیگران مطرح کردند. در نهایت، نمایش عمومی فیلم به همین دلایل ممنوع اعلام شد.
اتهامات و احکام اولیه پرونده فیلم بیداد
پس از اعلام پرونده ساخت غیرمجاز در تابستان ۱۴۰۴، دادگاههای ایران در مرداد همان سال به پرونده عوامل «بیداد» رسیدگی کردند. احکام گزارششده برای عوامل اصلی فیلم به شرح زیر است:
- سهیل بیرقی: کارگردان و نویسنده فیلم با اتهام «تشویق مردم به فساد» و «تهیه محتوای مبتذل» روبهرو شد و مجموعاً به چهار سال و سه ماه حبس محکوم شد که اجرای آن به پرداخت حدود ۱۶۵ میلیون تومان جزای نقدی تبدیل شد.
- لیلی رشیدی: با اتهام «تبلیغ علیه نظام» به ۹۱ روز حبس محکوم شد که به پرداخت ۳۰ میلیون تومان جزای نقدی تبدیل شد.
- سروین ضابطیان: بازیگر نقش اصلی فیلم، با اتهام «تشویق به اعمال منافی عفت» به ۹۱ روز حبس تعلیقی و پرداخت ۱۰ میلیون تومان جزای نقدی محکوم شد. حکم تعلیق او پنج ساله بود.
- امیر جدیدی، علی مالقلیپور و پیمان شادمانفر: اتهامات مشابهی درباره آنها مطرح شد، اما هر سه تبرئه شدند.
| رویداد | تاریخ | حکم و توضیحات |
|---|---|---|
| رأی دادگاه بدوی درباره عوامل فیلم | ۱۱ تیر ۱۴۰۴ | سهیل بیرقی: ۴ سال و ۳ ماه حبس که به ۱۶۵ میلیون تومان جزای نقدی تبدیل شد؛ لیلی رشیدی: ۹۱ روز حبس که به ۳۰ میلیون تومان جزای نقدی تبدیل شد؛ سروین ضابطیان: ۹۱ روز حبس تعلیقی و ۱۰ میلیون تومان جزای نقدی؛ دیگر عوامل تبرئه شدند. |
تمامی احکام فوق بر اساس گزارش رسانههای مستقل منتشر شده و قابلیت تجدیدنظر دارند. تا زمان تنظیم گزارش، پرونده در مراحل تجدیدنظر قابل پیگیری بوده است.
خلاصه داستان فیلم بیداد
«بیداد» روایت زندگی «ستی»، خوانندهای جوان است که در تهران معاصر زندگی میکند. او آرزوی آوازخوانی دارد، اما با ممنوعیت اجرای علنی زنان در جامعه مواجه است. ستی برای اعتراض به این وضعیت تصمیم میگیرد از طریق اجرای خیابانی و ضبط ویدئوهای صحنهسازیشده اعتراض خود را بیان کند.
ویدئوهای اجراهای خیابانی ستی بهسرعت در فضای مجازی منتشر میشوند و او را به الگویی برای جوانان معترض تبدیل میکنند. فیلم تلاش ستی برای رساندن صدای خود را در کنار تراژدیها و دشواریهایی که در این مسیر با آنها روبهرو میشود، در فضایی واقعگرا به تصویر میکشد.
واکنشها و بازخوردها
«بیداد» در سطح بینالمللی با واکنشهای مثبتی روبهرو شد و منتقدان سینمایی از نمایش واقعی مشکلات زنان جوان ایرانی در این فیلم تمجید کردند. وندی آید در Screen Daily بازی سروین ضابطیان و فیلمبرداری را از نقاط قوت فیلم دانست، اما به ضعفهایی در فیلمنامه و تدوین نیز اشاره کرد. او فیلم را اثری مرتبط با وضعیت زنان جوان و محدودیتهای اجتماعی در ایران توصیف کرد.
چیس هاچینسون در TheWrap نیز تلاش شخصیت اصلی برای شنیده شدن را با تجربه خود بیرقی در ساخت فیلم بدون مجوز مرتبط دانست و «بیداد» را نمادی از اعتراض هنرمندان مستقل ارزیابی کرد.
در داخل ایران، انتشار فیلم در یوتیوب و خبر حکم قضایی بازتاب گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی داشت. خبرگزاری فارس نیز در کنار اشاره به تمجید جشنوارهای از فیلم، نسبت به محتوای «غیرسنتی» آن هشدار داد. سهیل بیرقی در واکنش به حکم دادگاه در اینستاگرام نوشت که علت «جرم» او «بازگو نکردن دروغهای رسمی» بوده است.
بهطور کلی، «بیداد» بهعنوان اثری اعتراضی و زیرزمینی، واکنش طیفهای مختلفی را در ایران برانگیخت؛ از حمایت رسانههای غربی و فعالان حقوق بشر گرفته تا محکومیت از سوی مقامات رسمی.
نمایش فیلم بیداد و جشنواره کارلوویواری
فیلم «بیداد» در سال ۱۴۰۴ (۲۰۲۵) در جشنواره کارلوویواری به نمایش درآمد و موفق شد جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کند. حضور فیلم در جشنواره در سکوت خبری انجام شد و برگزارکنندگان جشنواره اعلام کردند که اثر برای حفظ امنیت عوامل به شکل محرمانه وارد مسابقات شده بود.
پس از تولید و حواشی قضایی، نسخه کامل فیلم در مرداد ۱۴۰۵ در یوتیوب کارگردان منتشر شد و انتشار آن بازتاب فراوانی در شبکههای اجتماعی و رسانهها داشت.
عوامل تولید فیلم بیداد
- کارگردان و نویسنده: سهیل بیرقی
- مدیریت تولید: سهیل بیرقی
- تدوین: سهیل بیرقی
- فیلمبرداری: پیمان شادمانفر
- آهنگسازی: بامداد افشار
